Boazodoalu árgabeaivi

Boazodoalus leamaš ja lea ain stuorra hástalusat ja noađit/dávggut buorre boazodoalu ja vejolašvuođaid ektui bisuhit boazodoalu eallinvuogi ja searvevuođa. Daid maŋimuš jagiid leat boazodoallit dovddahan ahte vuorjašuvvet makkár váikkuhusaid noađit ja vásihuvvon preassa mainna boazodoallit ellet addet, ja mo dat váikkuhit psykalaš dearvvašvuhtii ja eallindássái. Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi (NBR) válddii oktavuođa SÁNAG:in gullat sáhttet go dutkat dáid dilálašvuođaid.

Reinflokk i snøvær
 

Ulbmil

Dutkkus váldá ovdan guokte noađđeváldosuorggi. Nubbi lea dat mat bohtet almmolaš muddemiin ja beroštusriidduin joavkkuid ektui olggobealde boazodoalu. Nubbi lea dat mat bohtet riidduin siskkobealde boazodoalu searvevuođa (orohagas).

Guorahallan lea veahkkin buoret dieđuid oažžut Norgga boazodoalloálbmoga psykososiála eallineavttuid ja bargobirrasa birra. Guorahallan sáhttá maiddái leat ávkkálaš boazodolliide ja Norgga dearvvašvuođa- ja bargoeiseváldiide. Duođáštusa sáhttá geavahit go galgá plánet boazodoalliid dearvvašvuođa ja eallindási doaibmabijuid.

Prošeakta vuođđuda eamiálbmoga dutkama etihkalaš njuolggadusaide, Canada málle mielde (eai gávdno diekkár njuolggadusat Norggas eaige Davviriikkain). Dat mielddisbuktá ahte jearahallanskovvi lea ovttas boazodolliiguin hábmejuvvon, ja ahte bohtosat tulkojuvvojit  boazodoalu árgabeaivvi ektui.

Dutkanprošeakta čuovvu Dearvvašvuođadutkanlága njuolggadusaid. Prošeavtta lea Regional Etisk Komité for medisinsk forskning i Nord dohkkehan.

Sámi našuvnnalaš gealboguovddáš – psykalaš dearvvašvuođasuddjen, Finnmárkku dearvvašvuohta HF hálddahuslaš direktevra bokte, lea dihtorastinovddasvástideaddji.

Organiseren

Prošeakta geavaha bargovuogi (Community-based participatory research,  CBPR) mii gáibida ahte dutkit ja olahanjoavkku miellahtut (dás: boazodoallit) barget hui láhkalágaid go hábmejit dutkangažaldagaid ja metoda, gávdnosiid dulkoma ja ovdanbuktima. CBPR heive erenoamážit  dutkat fáttáid maid dutkit eai dovdda nu bures ja go olahanjoavkkus leat dat áššedovdit ja máhttu.

Dát bargovuohki lea vuođđun

  • ovttasbargošiehtadussii NBR ja SÁNAG gaskkas
  • prošeaktaorganisašuvdnii dutkama ja boazodoalu oasseválddiiguin

Stivrenjoavku

  • Nils Henrik Sara, NBR  (stivrenjoavkku jođiheaddji)
  • Per John Anti, NBR
  • Kristina J. Eira, NBR
  • Gunn Heatta, SÁNAG
  • Anne Silviken, SÁNAG

Prošeaktajoavku

Prošeaktajođiheaddji, Snefrid Møllersen, SÁNAG

Prošeaktabargi, Inger Marit Eira-Åhren, NBR

Áigeplána

Guorahallan čohkke dieđuid 2013' geasi/čavčča.  Vuosttaš bohtosat ledje gárvásat 2014's. Oasserapporta 1 ilmmai 2016 giđa. Analyseren bargu joatka ođđa dieđuid buvttadit.

Ruhtadeapmi

Dát ásahusat leat ruhtadan dutkosa dutkanruđaiguin:

  • Sámediggi
  • Davvi Dearvvašvuohta
  • Finnmárkku buohcciviessu
  • Boazodoalu Ovdánahttinfoanda
  • Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi
  • Sámi našuvnnalaš gealbobálvalus– psykalaš dearvvašvuođasuddjen ja gárrendilledikšu


Bohtosat

Dađistaga go bohtosat gárvanit, almmuhuvvojit dat dieđalaš áigečállagiin, ovdanbuktojuvvojit raporttain ja gaskkastuvvojit boazodoalliide ja eará berošteddjiide neahttasiidduid bokte, diehtojuohkinčoahkkimiin ja seminárain.

Seammás go dál dahkko ođđa gávdnosiid analyseren bargu de maiddái bargojuvvo dál geavahit daid gávdnosiid mat dál gávdnojit. Bargo gávnnahit mo daid gavdnosiid galgá geavahit praktihkalaš eallimis.

Váldde oktavuođa

Prošeaktajođiheaddji

Snefrid Møllersen
M 958 90 231 | snefrid.mollersen@finnmarkssykehuset.no

Prošeaktabargit

Inger Marit Eira-Åhren
M 971 29 744 | eira.ahren@gmail.com

Prošeavttas lea maid iežas facebook siidu:

Reindriftas hverdag
Reindriftas hverdag